Jaargang 34 nr. 11, november 2019

Jaargang 34 nr. 11, november 2019
Of zou je in het laatste geval toch beter over herdenken kunnen spreken ? Landelijk gezien hebben we dit jaar (al begonnen in 2018 trouwens) ook gevierd, dat 400 jaar geleden de Synode van Dordrecht gehouden werd en daarmee samenhangend richtte 400 jaar geleden een groep verbannen Remonstrantse predikanten de Broederschap van Remonstranten op. Maar viel er eigenlijk wel iets te vieren ? Op de lagere school lazen we uit het geschiedenisboekje “ TOEN EN NU “ van W.G. van de Hulst met tekeningen van Cornelis Jetses. Een klein stukje geschiedenis. Eerst “ TOEN “.

Het was nog midden in de 80-jarige oorlog, tijdens het Twaalfjarig Bestand (1609-1621), dat twee hoogleraren aan de Leidse Universiteit, Arminius en Gomarus, een hevige ruzie kregen over een aantal theologische kwesties o.a. over de predestinatie of de leer van de voorbeschikking. Het werd uiteindelijk een rel. Eerst in de Academie, daarna in de kerk en later ook in de Republiek, toen landelijke kopstukken zich ermee gingen bemoeien, Prins Maurits en Oldenbarneveld. Het leerverschil werd aanleiding voor godsdiensttwisten tijdens het Twaalfjarig Bestand. In oktober 1609 stief Arminius. De fakkel werd overgenomen door zijn vriend Johannes Uytenbogaert. Met een aantal medestanders schreef hij een verzoekschrift of REMONSTRANTIE aan de Staten van Holland, waarin hij vroeg om meer ruimte voor de Arminiaanse opvattingen en een aanpassing van de belijdenisgeschriften, waaronder de Nederlandse Geloofsbelijdenis. Deze Remonstrantie riep een Contraremonstrantie op. In november 1618 werd er een kerkvergadering, een synode, bijeengeroepen in Dordrecht. Remonstranten (Arminianen) werden gedagvaard. Contraremonstranten mochten alleen beslissen. Op 14 januari 1619 werden de Remonstranten met een heftig “ Ite,ite “ (“Wegwezen ! Get out !”) van de voorzitter, ds. Bogerman, weggestuurd. Daarna kon men ter zake komen. Het verzoekschrift van de Remonstranten werd bestreden  en de “ VIJF ARTIKELEN TEGEN DE REMONSTRANTEN “, die we beter kennen als de “ DORDTSE LEERREGELS “, waren een feit. Remonstrantse predikanten werden op 14 januari 1619 op een kar bij Waalwijk de grens overgezet. Ds. Uytenbogaert was al gevlucht naar Antwerpen. Wie het naadje van de kous wil weten, verwijs ik naar het boeiende boek van A.Th. van Deursen : “ Bavianen en Slijkgeuzen “.

En NU ? De Remonstranten vieren hun 400-jarig bestaan. En ter gelegenheid hiervan deden ze in 2019 een boekje verschijnen met als titel : “ De vijf artikelen VAN de Remonstranten ”. Het boekje gaat over de kernwaarden van de Remonstranten nl. vrijheid, verdraagzaamheid, verantwoordelijkheid, vrede en vriendschap. Het boekje werd uitgereikt aan de hoogste man van de Prot. Kerk in Nederland, scriba René de Reuver, die bij die gelegenheid openlijk sprak van de pijn, die de eerste kerkscheuring had teweeggebracht en de diepe sporen, die deze heeft nagelaten. Maar nog steeds worden, in met name de orthodoxe protestantse kerken, de Dordtse Leerregels beleden en is een aansluiting bij de PKN nog ver weg. Remonstrantse Broederschap. Dat klinkt tamelijk stoffig en aardig masculien. Maar niets is minder waar. Al in 1915 waren de Remonstranten (na de Doopsgezinden, met ds. Annie Zernike, in 1911 beroepen als dominee van de Doopsgezinde Vermaning in de Knipe, bij Heerenveen en vrouw van de bekende schilder Jan Mankes) het tweede kerkgenootschap in Nederland met een vrouwelijke predikant, Riek Rappold (1890-1975).
Op dit ogenblik is de nieuwe algemeen secretaris van de Remonstranten een vrouw, Annemarie Gerretsen en ook kent de Broederschap een vrouwelijke voorzitter, Teddy van der Burg.
 
Eén van de meest aansprekende en toonaangevende Remonstrantse vrouwen is Christa Anbeek, bijzonder hoogleraar Remonstrantse theologie aan de VU. Van haar bespraken we enige tijd geleden in onze leesgroep (Wiebke Heeren, Itse de Boer, Jan Smid en ik) het boek : “Aan de Heidenen overgeleverd” met als ondertitel “Hoe de theologie de 21e  eeuw kan overleven”. Zij geeft met dit boek een aanzet tot een nieuwe ervaringstheologie van kwetsbaar leven. En dit jaar werd haar boek “Voor Joseph en zijn broer” uitgeroepen tot het beste spirituele boek van 2019. Het boek gaat vooral over contrastervaringen, ook wel grenservaringen genoemd, waar ze zelf in haar leven een aantal keren pijnlijk door werd getroffen.
 
Na 400 jaar zijn de Remonstranten nog altijd die kleine, eigenzinnige geloofsgemeenschap aan de rand van de kerk, maar wel geworteld in de christelijke traditie en bijbelse verhalen.
Ik spreek de hoop uit, dat ze dat nog vele jaren mogen blijven.
De slogan van de Remonstranten is:
Geloof begint bij jou “.

Daar geloof ik heilig in !

Foto: : Google, Jip en Janneke vieren Sint Maarten
 

 
terug