Jaargang 35 nr. 5, mei 2020

Jaargang 35 nr. 5, mei 2020
In het magazine “ De Verwondering “ lees ik in een interview met de bekende dominee Rob Visser : “Wij moeten als protestantse christenen ook hand in hand gaan met onze rooms-katholieke vrienden, die hun rituelen en de rijkdom van heiligen en engelen veel beter conserveren en koesteren dan wij.” Dat geldt zeker voor Liudger. Ik weet natuurlijk, dat bij de kerk van Usquert Jaap van Meeuwen een kunstwerk heeft gemaakt , “Liudger deed Bernlef zien” en ik ben uiteraard bekend met de Liudger Stichting, die gezorgd heeft voor een vertaling van “ Psaalms en Gezangen” in het Gronings en een ieder zal ook bekend zijn met “Biebel”, een overzetting van het 1e en 2e Testament in “geef Grunnigers”. Maar toch halen we het niet bij onze r.-k. zusters en broeders. Zij hebben hun parochie Noord-Nederland naar Liudger genoemd en in verschillende r.-k. kerken vind je beelden van Liudger terug, zoals in de St. Willibrorduskerk van Oude Pekela, met op de preekstoel vijf missionarissen, waaronder Liudger en in de St. Bonifatiuskerk van Wehe - Den Hoorn staat een groot zandstenen beeld van Liudger. De evangelist Johannes, Walfridus (van Bedum), Hathebrand (van de wierde Katmis bij Holwierde) en Liudger zijn vereeuwigd op een klok in de St. Willibrorduskerk van Kloosterburen enz.

Liudger werd waarschijnlijk in 742 in Zuilen bij Utrecht geboren. Zijn grootvader was een Friese edelman, Wursing, die onder Radbod I naar Luik was gevlucht en daar met zijn gezin de christelijke godsdienst had aangenomen. Een zoon van Wursing, Thiadgrim, trouwde met Liafburg, een vrome christin. Uit dat huwelijk werd Liudger geboren.
Na zijn opleiding aan de kloosterschool in Utrecht o.l.v. abt Gregorius stuurden zijn ouders hem  in 766 naar de beroemde kloosterschool in York (Engeland). York was in die tijd het brandpunt van beschaving en geleerdheid. Na zijn studie werd Liudger evangelieprediker in de Friese Landen. Magna Frisia, Groot Friesland, dat zich uitstrekte van het Zwin bij Brugge tot aan de Wezer in Duitsland. Daar viel ook onze provincie Groningen onder. Lezers van mijn generatie zullen, behalve het 1e en 6e couplet van het Wilhelmus ook het 4e hebben geleerd, waar staat : Graef Adolff is ghebleven, In Vrieslandt in den Slach, Sijn siel int eewich leven Verwacht den jonghsten dach. En Heiligerlee, van de slag in 1568, het begin van de Tachtigjarige Oorlog, lag toch echt in Groningen. Trouwens, degene, die een beetje thuis is in de vesting Bourtange, zal weten, dat de vesting twee poorten kent, de Friesche poort en de Munsterse poort. Als werkgebied kreeg Liudger toegewezen de zes gouwen aan de oostkant van de Lauwers : Humsterland, Hunsego, Fivelgo, Eemsgo, Federitgo en het eiland Bant (destijds gelegen in de monding van de Eems). Terug naar Farmsum. De traditie wil, dat Liudger ook de stichter is van de zgn. Seendkerken. De Seendkerken worden beschouwd als de hoofdkerken en dus de oudste van de dekenaten of proosdijen. De Friese Ommellanden kende er zes : Baflo, Farmsum, Leens, Loppersum, Oldehove en Usquert. Het woord “seend” is afgeleid van “synode” en in deze kerken werd recht gesproken in alle geestelijke zaken en zaken waarbij geestelijke instellingen waren betrokken. Hoewel schermutselingen tussen Friezen, Saksen en Franken in die tijd het werk van de missionaris soms bemoeilijkt hebben, kunnen we stellen, dat het arbeidzame leven van Liudger tamelijk succesvol verlopen is.

Dat zal er niet in de laatste plaats mee te maken hebben gehad, dat Liudger mensen in de taal van het gewone volk, het Noordwest – Germaans, aansprak. In 805 werd hij zelfs door de aartsbisschop van KeulenHildebold, als eerste bisschop van Münster ingewijd.

Onze Groninger historicus bij uitstek, Harm van der Veen, vroeg zich in een artikel over Liudger in “Toal en Taiken” af of er straks bij de Farmsumer Kerk ook niet een bordje moest worden geplaatst met, in navolging van Jan Pieterszoon Coen, Michiel de Ruyter, Piet Hein, Witte de With,  generaal van Heutsz en zelfs Willem van Oranje, de Vader des Vaderlands, alle wandaden van Liudger erop vermeld. Hij heeft ze niet kunnen ontdekken !
 

 
terug