Jaargang 35 nr. 9, september 2020

Jaargang 35 nr. 9, september 2020
Een heel jaar hebben we de tijd, niet alles hoeft gelijk gezegd te worden. Ik zie het jaarthema als een mooie edelsteen, die in de palm van je hand ligt. En die van alle kanten bekeken kan worden, naar gelang het licht er op valt, naar gelang je de hand beweegt. Steeds zie je weer iets nieuws.

Als scribent die het hoofdartikel van het septembernummer van Kerkblad mag schrijven, geef ik misschien wel de aftrap. Ik begin maar zomaar met het bekijken van één facet. Het weten dat anderen in de loop van dit jaar zullen wijzen op andere facetten, geeft mij die ruimte.

Op de website van de landelijke PKN kom ik terecht bij een beeldmeditatie van ds. Annemiek Spijkerboer. Aan de hand van een schilderij deelt zij haar gedachten: Wat dat schilderij bij haar oproept aan associaties met het thema: Het goede leven. Daar schrijft zij een beschouwing over.

In dit artikel volg ik haar voorbeeld.  Wat roepen het schilderij en de woorden van ds. Spijkerboer bij mij op? Het gaat om het volgende schilderij.  Een schilderij van Marc Chagall. Het verbeeldt het verhaal van Noach, het verhaal van de Zondvloed, wat wij in Genesis 9 vinden.


Beschouwing bij het schilderij door ds. Anne Marijke Spijkerboer

Chagall is een van de weinigen die de scène met de ark van Noach van binnenuit schildert. In een klein, grijzig geschilderd vlak zitten Noach, een jonge vrouw-met-baby en Noach lijkt iets te zeggen tegen iemand buiten het beeld. Op hetzelfde moment laat hij de duif uit het raam wegvliegen. Het is de duif die volgens het verhaal driemaal door hem wordt losgelaten. Pas na de derde keer komt hij niet meer terug. Hij heeft een plek gevonden om verder te leven.

Welke keer verbeeldt Chagall hier? Hoeveel hoop hadden ze daar in de ark nog? Hoe lang zaten ze daar al in de benauwend kleine ruimte? Ik las ergens dat je in dit beeld Chagalls eigen ervaring van het getto terug ziet, de herinnering aan het opgesloten zijn tijdens een pogrom. Vandaar dat hij niet een mooi gebouwd schip van buiten laat zien waar de dieren zo leuk samen naar binnen lopen, zoals vaak in prentenboeken. Hij kende bovendien de oude, hartverscheurende traditie, waarin om de ark de verdrinkende mensen en dieren weergegeven worden. Noach zat niet in zelfisolatie of in quarantaine, maar iets is er nu toch van hem na te voelen.

In de beschouwing wordt gezinspeeld op de lockdown situatie, die wij hier in Nederland in de maanden half maart – half juni meemaakten. Maanden waar wij vooral thuis zaten en het met onszelf en onze huisgenoten moesten het zien te rooien. Maanden waarin wij sterk beperkt werden op allerlei gebied, werk, sociale contacten, sport, kunst en cultuur, vrije tijd.

Waar in dit schilderij drie generaties dicht op elkaar zaten, beleefden wij het de afgelopen maanden dat de verschillende generaties elkaar alleen op afstand konden ontmoeten. Digitaal of in het echt, Elkaar even vasthouden, knuffelen… omhelzen…dat alles was niet mogelijk.
Ds. Spijkerboer vraagt zich af: Hoeveel hoop hadden ze daar in de ark nog? Hoe lang zaten ze daar al in de benauwend kleine ruimte?

Ik stel mij voor dat de figuren in het schilderij samen de hoop levend hielden in de lange lege uren. Hoop dat hun wereld weer groter zou worden. Hoop verweven met het besef van verantwoordelijkheid. Zij als familie hadden als opdracht hun bestaan zo te leven, dat het voor een ieder goed zou zijn en alles tot zijn recht zou komen. Een bestaan dat zij weer vanaf de grond moesten opbouwen. Een hele uitdaging.

Wij weten hoe het verder ging met deze familie…van de regenboog als teken van Gods trouw: Hij gaat door alles heen met ons mee. Wij weten ook van Noachs onmatig genieten van de eerste wijnoogst. Hij werd dronken en verloor zijn waardigheid. De reacties op het gedrag van hun vader, bracht verwijdering tussen de drie zonen van Noach. Een verwijdering die blijvende sporen naliet, zo vertelt het verhaal ons.

Dit verhaal over Noach na het verblijf in de ark doet mij denken aan de huidige situatie. Allemaal willen wij graag weer genieten, Maar hoe gaan wij nu met elkaar leven met zoveel verschillende en tegengestelde verlangens en behoeften. Hoe beschermen wij elkaar en laten wij elkaar in onze waardigheid.

Momenteel verdeelt die vraag de samenleving, hoe samen te leven, terwijl er zo’n besmettelijke en ernstige ziekte rondwaart. Hoe blijven wij met elkaar verbonden in deze heel nieuwe situatie. Want als iets hoort bij het goede leven, dan is het wel verbondenheid. En die vraag speelt natuurlijk ook in de kerk.

Het schilderij roept nog zoveel meer in mij op. Bijvoorbeeld de vraag: Wat als je steeds meer leven moet doorbrengen in een kleine ruimte? Wat roept dit vooruitzicht in ons op? Als onze leefwereld bij het ouder worden kleiner wordt. Hoe kunnen ons voorbereiden op die levensfase? Hoe kunnen wij elkaar daarbij helpen?
Het goede leven, een thema met vele facetten! Wat zal het mooi zijn om in het seizoen wat voor ons ligt steeds weer samen dit boeiende thema samen te verdiepen….
Ik zie er naar uit. 


Foto: Wikimedia Commons, titel: Zonsondergang aan de kust van Oostende, auteur: Colores Suaves, licentie: Creative Commons

 
terug