Jaargang 37 nr. 4, april 2022

Jaargang 37 nr. 4, april 2022
7, Austin Friars: ruimte en respect
Deze Nederlandse kerk is in 1549 gesticht - een veilige plaats voor vluchtelingen, om het geloof vervolgd door Karel V en Philips II. Velen weken uit naar Emden en Londen. Het is één van de eerste Nederlandstalige  gemeenten. De stichters, uit de Zuidelijke Nederlanden, hadden in Europa gereisd en geleerd van verschillende Europese reformatoren. Sinds 1550 is de kerk te vinden aan Austin Friars 7. Toen kreeg de gemeente door een koninklijk privilege van koning Edward VI (1547-1553) de beschikking over een voormalig Augustijner klooster ('Austin Friars'). Dat is de kerk geweest tot de Blitz in 1940 daarna is hier vanaf 1954 een nieuwe kerk gebouwd. Edward VI, de zoon van Hendrik VIII en Jane Seymour was protestants opgevoed. Zijn vader had zich onttrokken aan het gezag van de paus en zichzelf hoofd van de Church of England gemaakt. Hij noemde zich 'Verdediger van het Geloof'.

De Dutch Church is een onafhankelijke protestantse kerkgemeenschap. Predikanten worden beroepen uit de verschillende kerken in Nederland, telkens met de rechtspositie van hun eigen kerk, met meestal een vijfjarig contract.
De Dutch Church is bekend om ruimte en respect voor mensen. In 2016 was hier de eerste homo huwelijksinzegening in een Britse kerk.

Vluchtelingen
In die jaren vonden vluchtelingen uit de Nederlanden een veilig heenkomen in Londen, zoals bijvoorbeeld Marten Micron en Jan Utenhove uit Gent. Beide zijn, na verblijf in belangrijke reformatorische steden als Bazel , Straatsburg (Bucer, à Lasco) en Zürich (Bullinger) in 1549 in Londen terechtgekomen; Ze correspondeerden met Calvijn in Genève. Micron werd predikant, Utenhove ouderling. Heel lang heeft hun verblijf niet geduurd. In 1553 stierf de jonge koning, 15 jaar oud en werd opgevolgd door zijn halfzuster Mary die krachtdadig de re-katholisering ter hand nam.

Erfenis van Micron en Utenhove
Niettemin heeft het werk van Micron en Utenhove werkzaamheid belangrijke sporen getrokken, zowel in de kerk van Londen als in de reformatie in de Nederlanden, in leer en liturgie.

Gemeente, Kerk en Staat
De gemeente was in Londen geheel vrij van bemoeienis van de staat én van de anglicaanse bisschoppen; ze mocht zelf ambtsdragers verkiezen. 'Het betekent voorwaar niet weinig, dat wij vrij zijn van het juk der bisschoppen en daarvoor zij de Heer geprezen tot in eeuwigheid. Amen (Utenhove aan Calvijn)'. Door Utenhove heeft de gemeentezang van berijmde Psalmen op de wijzen van Genève haar plaats gekregen in de liturgie. Daarnaast heeft hij de Bijbel vertaald in het Nederlands.

Liturgie
Tot op vandaag zien we het werk van Marten Micron in de liturgie. In de RK kerk kom je de kerk pas binnen als je gedoopt bent. De doopvont staat bij de ingang en de doop vindt zo spoedig mogelijk na de geboorte plaats in een familiebijeenkomst. Sinds ds. Micron in Londen gebeurt bij ons de doop van kinderen (toen: alleen van lidmaten) in het midden van de gemeente. Het wekt bevreemding als in een moderne inrichting van een protestantse kerk de doopvont plotseling bij de ingang blijkt te staan zoals in de RK kerk. Protestantse kinderen horen bij de gemeente als in een gezing van de gemeente geboren zijn. Katholieke kinderen worden bij de ingang van de kerk gedoopt, in een familiebijeenkomst. Als dan volgens de oude leer de smet van de erfzonde is afgewassen mogen ze de kerk in. 
Bij het avondmaal in Londen 'hoefde niemand bang te zijn voor een inval door ketterjagers'. Dat liet Micron ook zien. Bij het avondmaal konden de gemeenteleden in alle rust aan een met wit linnen feestelijke gedekte tafel zitten. Ze gaven elkaar brood en wijn door ('Neem en eet', zie Matt. 26,26; Mark. 14,22; 1 Kor. 11,24). Als voorbereiding voor het avondmaal was het nodig boete te doen en twisten bij te leggen (zg. censura morum).
De huwelijksinzegening was naar Engels voorbeeld. Bij de begrafenisliturgie ligt, ook naar Engels voorbeeld het accent op de nabestaanden.

Weer op de vlucht… en rust
Na de mooie jaren in Londen werd de gemeente (!) in 1553 het land uitgezet; Ze vertrekken naar de havens aan de Oostzee, maar verschillende mede-protestantse gemeenten wilden hen niet accepteren. Uiteindelijk vinden ze een toevlucht in Emden. Daar is een plaquette: Gods kerk, vervolgd, verdreven heeft God hier troost gegeven'. 
In mei wordt Micron predikant in Norden, ten noorden van Emden. Toen daaar in 1559 de pest uitbrak, bleef hij zieken bezoeken. Ook zijn vrouw werd besmet, hij werd zelf ziek en stierf op 12 september 1559, 36 of 37 jaar oud.

zondag, 7 Austin Friars
Onderaards gerommel, midden onder het gebed… elke zondagmorgen. Dan ben je in de Nederlandse kerk in Londen…Het is een gemeente met een indrukwekkende geschiedenis. Ze is niet alleen kerk voor de verspreide gemeente, maar organiseert al jaren bezinningsbijeenkomsten voor de City op werkdagen in het 'Dutch Centre'.
Er gebeurt iets moois in de kerkdienst als het tijd is voor de voorbeden: dan verzamelt de gemeente zich rond de Avondmaalstafel en verricht daar de dienst der gebeden. Zo wordt elke week zichtbaar dat de Dienst der Gebeden het scharnierpunt is tussen de Dienst van de Schrift en de Dienst van de Tafel.
 
terug