ZOMERCONCERT FARMSUMER KERK door Eeuwe Zijlstra ZOMERCONCERT FARMSUMER KERK door Eeuwe Zijlstra
VAN LEERMEESTER TOT LEERLING

Tijdens het zomerconcert van 20 juli staan twee legendarische organisten centraal :
JAN ZWART en FEIKE ASMA.

Een zeer korte schets van beide organisten, ik ben het me bewust !
Jan Zwart (1877 – 1937) wordt in een  gedenkboek, samengesteld ter gelegenheid van de 20e herdenking van zijn sterfdag, 13 juli 1937, wel “ een profeet op de orgelbank “ genoemd. Volkomen juist ! Hij werd vooral bekend als organist – tussen 1929 en 1937 werd zijn orgelspel wekelijks uitgezonden door de NCRV – maar ook als componist van orgelmuziek werd hij zeer geliefd. Hij werd opgeleid door vooraanstaande organisten in zijn tijd : Gerard Bartus van Krieken, organist van de Zuiderkerk in Rotterdam en Hendrik de Vries, organist van Grote - of St. Laurenskerk in Rotterdam. Al in 1898 werd Jan Zwart ( op 20 – jarige leeftijd ) organist van de Hersteld Evangelisch Lutherse Kerk aan de Kloveniersburgwal in Amsterdam, een prachtige kerk, die, zoals zovele kerken in de jaren vijftig van de vorige eeuw een seculiere bestemming kreeg, met een orgel, dat tot de mooiste van de hoofdstad behoorde, een instrument met drie klavieren en pedaal, in 1796 gebouwd door J.G. Strümphler. Jan Zwart heeft zich altijd ingespannen om het orgel meer bekendheid te geven door het opzetten van grote series wekelijkse orgelbespelingen bijv. in de Grote Kerk in Alkmaar, maar ook elders in het land : Kampen, Zwolle, Deventer, Zaandam en Groningen.
In 1929 bood de NCRV hem een exclusief contract aan voor de wekelijkse radio-orgelbespelingen, die altijd live waren en anderhalf uur duurden. In 1932 ontstond een breuk met de NCRV, toen men hem wilde laten concerteren op een door de firma Dekker gebouwd orgel in de studio van de omroep.
Jan Zwart weigerde  dit, logischerwijs.
Het kostte hem een belangrijke bron van inkomsten en Jan Zwart had een groot gezin te onderhouden, 13 kinderen (7 dochters en 6  zonen). Het was niemand minder dan de bekende theoloog prof. dr. Klaas Schilder, bekend geworden van de Vrijmaking in 1944, die een bemiddelende rol heeft gespeeld en gezorgd heeft dat Jan Zwart zijn contract bij de NCRV werd hersteld en de concerten in de kerk aan de Kloveniersburgwal konden worden hervat.
Jan Zwart heeft voor de orgelwereld een aantal belangrijke leerlingen opgeleid : Cor Kee, zijn schoonzoon Willem Mudde ( getrouwd met Zwarts oudste dochter), Stoffen van Viegen, maar ook onze eigen Groningse organist Johan van Meurs, organist van de A-Kerk.
De belangrijkste en meest trouwe leerling was wel FEIKE ASMA (1912 – 1984).
De jeugdjaren bracht Feike door in Den Helder, waar zijn vader organist was van de Gereformeerde Kerk en dirigent van de Chr. Zangvereniging “Halleluja”. De eerste orgellessen kreeg hij dan ook van zijn vader. Op 15 jarige leeftijd werd hij zelf benoemd als organist van de Ger. Kerk. Met zijn vader bezocht hij de orgelconcerten van Jan Zwart in Alkmaar. Een groot ideaal ging in vervulling toen Feike leerling werd van Jan Zwart (1928 – 1937). In 1933 werd hij organist van de Hooglandse Kerk in Leiden, waar hij het eeuwenoude (1565) orgel van Pieter Jansz de Swart bespeelde. Van Leiden ging hij in 1943 naar de Evangelisch-Lutherse Kerk in Den Haag, ook wel Lutherse Burgwalkerk genoemd. Hier bevindt zich een groot orgel van de orgelmaker J.H.H. Bätz uit 1753, volgens mij één van de mooiste Bätz -orgels in Nederland. In 1965 verhuisde Feike Asma nog eenmaal, nu naar Maassluis. Hier werd hij de vaste bespeler van het uit 1732 daterende orgel in de Groote Kerk, gebouwd door Rudolf Garrels, een leerling van de beroemde orgelbouwer Arp Schnitger, bij ons in Groningen zeer bekend.
Zowel Jan Zwart als Feike Asma hebben ons geliefde bewerkingen van Psalmen, Gezangen en ook Geestelijke Liederen nagelaten.
Tijdens het concert op 20 juli a.s. speelt EEUWE ZIJLSTRA op het Lohman-orgel in de Farmsumer Kerk een selectie van al deze werken. We hopen daar een groot publiek een plezier mee te doen!
Het concert begint om 20.00 uur en de entree is € 10,00.

Bert Veentjer

 
terug