Jaargang 41 nr 7/8, augustus/september 2026
 Geworteld in de strijd om onafhankelijkheid
Het lied is rond 1571 ontstaan. Het beschrijft wat Willem van Oranje meemaakte, doorleefde en dacht toen hij met edelen en de Staten-Generaal opkwam voor de mensen in Nederland. Dat liep op 26 juli 1581 na beraadslaging in de Staten-Generaal uit op het 'plakkaat van verlatinghe', de afzwering van Philips II van Spanje als vorst over de zeven verenigde Nederlanden. De koning, een dienaar van God, beschermt zijn onderdanen niet als een herder, maar behandelt hen als slaven. Dat geeft hun het recht hem af te zweren en een andere leider te kiezen - één die met hart en ziel zijn schapen beschermt. Die regeert bij de gratie van God en van zijn onderdanen. Het was niet mogelijk gebleken de vorst met vreedzame middelen van zijn tirannieke neigingen te genezen: torenhoge belastingen voor privédoeleinden en één godsdienst in het hele rijk. Er restte alleen opstand om de natuurlijke vrijheid, met hart en ziel veilig te stellen. Na afwijzing van 'het smeekschrift der Edelen' had Philips de hertog van Alva gestuurd om de opstand met geweld de kop in te drukken. Slagen bij Heiligerlee (1568), Jemmingen, de Mookerhei (1574) en een mislukte veldtocht naar Maastricht volgden. Op 15 maart 1580 is Willem door de koning vogelvrij verklaard, op 10 juli 1584 vermoord door een terrorist.Van duitschen bloed - strijd voor de Nederlanden. Hij werd op 14 april 1533 geboren op het ouderlijk slot als zoon van de Lutherse Juliana van Stolberg en Willem de Rijke, graaf van Nassau-Dillenburg (Duitsland). Hij werd op elfjarige leeftijd als erfgenaam van René de Chalon prins van Oranje in Zuid-Frankrijk alsmede bezitter van voorrechten en bezittingen in de Nederlanden. Vanaf dat moment werd hij verder opgevoed en onderwezen in Brussel aan het hof van de Duitse keizer Karel V, ook de koning van Spanje. Door zijn huwelijk met Anna van Egmont (1551) vergrootte hij zijn belangen in de Nederlanden en in 1555 werd hij bevelhebber van het keizerlijk leger in de Nederlanden, in de functie van kapitein-generaal, tot 1556. In de lage Landen woedde ook een religieuze strijd. Karel V en Filips II stonden zo kort na de reformatie in het hele rijk één godsdienst toe, de rooms-katholieke. 'Ketters' die de reformatie aanhingen werden door de Inquisitie veroordeeld en ter dood gebracht na onzuivere  processen. Tot 1559 was Willem plaatsvervangend landsheer (stadhouder) voor de Spaanse koning. Op 8 november 1576 sloten de 17 gewesten van de Lage Landen de Pacificatie van Gent: tegen het Spaanse gezag en de Spaanse troepen, voor de bestaande toestand op het terrein van de religie. De geloofsvervolgingen stopten, Oranje werd stadouder van Holland en Zeeland, alle opstandelingen kregen amnestie en alle 'plakkaten' tegen ketterij werden opgeschort. Al in 1579 brak dit vredesverdrag; de politieke en religieuze verschillen tussen zuid en noord waren te groot.Ga ervoor zitten, lees en voel het! In de begintijd van de steeds heftiger strijd tegen het harde regime van de Spaanse koning Filips II heeft een onbekende dichter een ballade geschreven op een bekende wijs. Die beschrijft het leven van de prins van Oranje gelegd alsof hij die zelf heeft uitgesproken. Vijftien strofen verhalen van de strijd om de tirannie van de koning van Spanje te verdrijven. Juist door de ik-vorm kom je heel dicht bij de gevoels- en denkwereld van Wilhelmus. Indrukwekkend zijn de passages over het geloof en de tweestrijd in zijn geweten tussen het dienen van de koning enerzijds en van God en het Nederlandse volk aan de andere kant. Ontroerend zijn de woorden die hij wijdt aan alle pijn en verlies tijdens die strijd - de tirannie vecht terug als iemand hem wil verdrijven en gebruikt daarbij alle middelen van geweld. Drie broers van Willem zijn gesneuveld in de strijd: Adolf in Heiligerlee (1568), Lodewijk en Hendrik op de Mokerhei (1574). Het lied was populair bij de soldaten in de Tachtigjarige oorlog. Tweehonderd jaar was het vergeten. Koningin Wilhelmina heeft in 1932 besloten: 'Het Wilhelmus moet ons volkslied worden. 'Het Wilhelmus confronteert ons tot op vandaag indringend met de grondslag van de Nederlandse sta  at. Het is de moeite waard het hele lied rustig te lezen en te herlezen. Dat is úw huiswerk. De hele tekst is te vinden in het Gezangboek van 1938 (Gezang 301), het Liedboek voor de Kerken 1973 (Gezang 411) en het Liedboek van 2013 (Lied 708) en natuurlijk op Wikipedia.Ons volkslied - niet bombastisch! Wilhelmina verwierp het 'wien Neerlands bloed in de aad''ren vloeit, van vreemde smetten vrij…' de prijswinnaar van een concours voor een 'volkslied'. In de jaren 1933-1945 hebben we gezien wat in Duitsland en later in Polen, Rusland en Nederland gebeurde met wie geen 'Arisch' bloed had. Het Wilhelmus is echt het lied van heel het volk geworden in de jaren 1940-1945. En wat te denken van lieden die in onze dagen schermen met een bevoorrechte positie voor 'echte Nederlanders' en 'remigratie' van wie soms al generaties in ons land wonen. Om maar te zwijgen van de hersenschim als zou er een vooropgezette 'omvolking' (door wie?) ons smetteloos Neerlands bloed willen vervuilen. O ja, Thierry is een Franse jongensnaam (nl Diederik) en Baudet is 'ezel' in het Frans. Lidewij de Vos verwacht een kindje, 'blank', zegt ze zelf vol trots. Arme kleine! Foto: Wikimedia Commons, strand Ameland; licentie: GNU Free Documentation License | ||
| terug | ||